จากผู้ผลิตถึงผู้ใช้ไฟฟ้า: ทำความเข้าใจ REC และวิธีขึ้นทะเบียน I‑REC ในไทย
Renewable Energy Certificate (REC) คือใบรับรองที่ยืนยันว่าไฟฟ้า 1 MWh ผลิตจากแหล่งพลังงานหมุนเวียน เช่น Solar, Wind, Hydro, Biomass ช่วยให้องค์กรบริหาร Scope 2 ได้อย่างโปร่งใสและตรวจสอบย้อนกลับตามมาตรฐานสากล I‑REC (E) ขณะเดียวกัน REC ยังสอดคล้องต่อการรายงานด้าน ESG, RE100, Net‑Zero และกรอบ GHG Protocol/CDP/SBTi เช่นเดียวกัน
ฝั่งผู้ซื้อ (REC Buyer): ทำไมองค์กรต้องซื้อ REC?
องค์กรที่ต้องการอ้างสิทธิ์การใช้พลังงานหมุนเวียนและต้องการหลักฐานที่สามารถนำไปแสดงต่อได้อย่างน่าเชื่อถือจะเลือกใช้ “การซื้อ REC” เนื่องจากเหตุผลหลักคือ REC เป็นมาตรฐานระดับนานาชาติ ทำให้ทางบริษัทแม่ หรือบริษัทในเครือ สามารถตรวจสอบข้อมูลได้โดยง่าย ในหลายกลุ่มลูกค้าที่มีการซื้อ REC ส่วนมากเริ่มต้นจากการรับโจทย์จากทางคู่ค้าว่าต้องบรรลุเป้าหมายด้านพลังงานสะอาดภายในเร็ววันนี้ จึงเลือกดำเนินการผ่านการซื้อ REC ทั้งนี้ REC ยังผ่านระบบตรวจสอบที่ได้รับการยอมรับโดยมาตรฐานการรายงานต่างๆ เช่น GHG Protocol, CDP, RE100
ประโยชน์หลักของการซื้อ REC
- ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจาก Scope2
- สัญญายืดหยุ่น ระบุรายละเอียด และความต้องการได้
- รองรับมาตรฐานสากลเกี่ยวกับการรายงานต่างๆ เช่น SBTi, CDP Standard, GRI, และ RE100
- เหมาะกับโรงงานที่มีเป้าหมายด้านพลังงานสะอาดชัดเจน แต่ที่ไม่มีพื้นที่ติดตั้ง Solar หรือยังไม่พร้อมทำ PPA
ขั้นตอนของผู้ซื้อ REC
- ประมาณการ ปริมาณไฟฟ้าที่ต้องการอ้างสิทธิ์ (MWh/ปี): อ้างอิงจากโหลดไฟฟ้ารายปีของบริษัท เพื่อออกแบบจำนวน REC ให้สอดคล้อง
- เลือกเทคโนโลยีของ REC เช่น Solar, Wind, Biomass, Hydro ตามเป้าหมาย ESG ขององค์กร
- เลือกช่วงปีที่ผลิต (Vintage) ของ REC บริษัทควรเลือก REC ที่ผลิตในช่วง Reporting Period เดียวกัน เช่น หากรายงานช่วง ม.ค. 2026 – ธ.ค. 2026 ควรซื้อ REC ที่ผลิตในช่วงเวลาเดียวกัน
- ซื้อผ่าน Broker หรือ Aggregator ที่ได้รับการรับรอง เช่น ซื้อผ่านผู้พัฒนาโครงการ เช่น WHA Utilities & Power ที่ให้บริการทั้งซื้อขายและลงทะเบียน
- ผู้ขายดำเนินการ Issuance และ Redemption ให้ผู้ซื้อตามมาตรฐาน I‑REC มีขั้นตอนดังต่อไปนี้
- Issuance = ออกใบ REC เข้าระบบ Registry
- Redemption = ไถ่ถอนเพื่อนำไปใช้อ้างสิทธิ์พลังงานหมุนเวียน
เอกสารในใบ Certificate จะระบุข้อมูลผู้ซื้อ เช่น
- Company Name
- Company Address
- Redemption Purpose
- ใช้ REC Certificate ในรายงานของบริษัทหรือส่งให้คู่ค้า บริษัทสามารถใช้ประกอบรายงาน:
- ESG Report
- CDP Report
- รายงาน Carbon Accounting
- เอกสารส่งลูกค้าต่างประเทศ
หมายเหตุ โดยทั่วไปสินค้า REC Certificate เป็นสินค้าที่มีการซื้อซ้ำปีต่อปี ตามรายละเอียดที่อยู่บนหน้าใบประกาศ
ขั้นตอนของผู้ขาย REC
ผู้ขาย REC คือ โดยมากจะเป็นเจ้าของโครงการ หรือผู้ผลิตไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียนในประเทศไทยด้วยเทคโนโลยีต่างๆ นำโครงการไปขึ้นทะเบียนเพื่อแสดงให้เห็นถึงความบริสุทธิ์ใจในการนำหน่วยคุณค่าความเขียวออกมาจำหน่ายแยก จากนั้นเมื่อโรงไฟฟ้าได้รับการตรวจสอบจากทางการไฟฟ้าฝ่ายผลิต ทางผู้ขายต้องทำการยืนยันหน่วยรายเดือนโดยการแสดงหลักฐานการผลิตไฟฟ้า และการใช้ไฟฟ้า อีกครั้ง จึงจะสามารถได้รับการยืนยันหน่วย หรือการ issued สำเร็จ ทั้งนี้สำหรับขั้นตอนการซื้อขายระหว่างผู้ผลิต และผู้สนใจซื้อ จะเกิดขึ้นอีกครั้งภายในบัญชีที่ชื่อว่า Participant account และจะเรียกขั้นตอนนั้นว่าการ Redeem ต่อไป
ขั้นตอนการลงทะเบียน REC (I‑REC) กับ EGAT ในไทย
ในประเทศไทย EGAT ได้รับการแต่งตั้งเป็น Local Issuer ตามมาตรฐาน I‑REC (E) ขั้นตอนอย่างเป็นทางการใช้เอกสารชุด SF‑01, SF‑02 STC Contract โดยต้องผ่าน KYC/AML ตามข้อกำหนด I‑REC Standardฺ https://irecissuer.egat.co.th/
ขั้นตอนที่ 1: ลงทะเบียนผู้ขอขึ้นทะเบียน (Registrant Registration)
ผู้ผลิตไฟฟ้าหรือผู้แทนต้องทำการลงทะเบียนเพื่อสร้างบัญชีในระบบ Evident Registry
เอกสารประกอบ:
- แบบฟอร์ม SF‑01
- Standard Terms & Conditions (STC)
- เอกสารนิติบุคคล เช่น
- หนังสือรับรองบริษัท
- บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น
- บัญชีการเงินล่าสุด
- หนังสือมอบอำนาจ (ถ้ามี)
- ภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.20 ถ้ามี)
กระบวนการตรวจสอบใช้เวลา 3–4 สัปดาห์ ตามมาตรฐาน I‑REC (E) Process Guide
ขั้นตอนที่ 2: ลงทะเบียนโรงไฟฟ้า (Production Facility Registration)
ผู้ขอขึ้นทะเบียนต้องส่งแบบฟอร์ม SF‑02 พร้อมเอกสารประกอบ เช่น:
- Project photos
- PPA Agreement
- SLD (Single Line Diagram)
- Meter Calibration Report
- หลักฐานปริมาณไฟฟ้าผลิตจริง
- ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงไฟฟ้า (ปกครอง 2 หรือจาก กกพ.)
EGAT จะตรวจสอบว่าโรงไฟฟ้าปฏิบัติตามคุณสมบัติของ I‑REC (E)
ขั้นตอนที่ 3: การออกใบรับรอง REC (Issuance)
เมื่อข้อมูลการผลิตได้รับการยืนยันแล้ว ผู้ผลิตสามารถยื่นแบบฟอร์ม SF‑04 (Issue Request) เพื่อขอให้ EGAT ทำการออกใบ REC ในระบบ Evident Registry
ปัจจัยที่ควรพิจารณาในการเลือกผู้ให้บริการ RECการซื้อขาย Renewable Energy Certificate (REC) จำเป็นต้องมีการเปิดบัญชีพิเศษที่เรียกว่า Participant Account ซึ่งเป็นบัญชีที่ใช้สำหรับซื้อขาย REC ผ่านแพลตฟอร์มภายใต้ชื่อ Evident
ทำไมหลายองค์กรไม่เปิด Participant Account ด้วยตัวเอง?
สาเหตุหลักมาจาก
- ต้องใช้ ความรู้ ความเข้าใจเชิงลึกเกี่ยวกับระบบ REC
- มี ต้นทุนค่าบำรุงรักษาบัญชี
- กระบวนการซื้อขายค่อนข้างซับซ้อน จำเป็นต้องมีผู้มีประสบการณ์ช่วยดำเนินการ
ด้วยเหตุนี้เอง ทำให้ในประเทศไทยมี ผู้ขาย REC ที่ถูกต้องตามมาตรฐานอยู่เพียงไม่กี่ราย ซึ่งสามารถดูแลลูกค้าได้แบบครบวงจร
WHA Utility and Power Plc. ผู้นำด้านการขาย REC ที่ได้รับการรับรอง
บริษัท WHA Utility and Power Plc. หรือ WHAUP นอกเหนือจากการเป็นผู้นำโซลูชันด้านพลังงานสะอาด ในภาคธุรกิจและ ยังเป็นหนึ่งในผู้ให้บริการซื้อขาย REC รายสำคัญของประเทศ ด้วยจุดแข็งที่แตกต่างอย่างชัดเจน ทั้ง
- เปิด Participant Account อย่างถูกต้องตามมาตรฐาน และเป็นทั้งผู้พัฒนาและผู้ดำเนินโครงการพลังงานหมุนเวียนของตนเอง จึงสามารถจัดหา REC ที่มาจากแหล่งผลิตไฟฟ้าสะอาดที่มีคุณภาพและตรวจสอบได้ สร้างความเชื่อมั่นให้แก่ลูกค้าในด้านที่มาของพลังงานและความน่าเชื่อถือของ REC