ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา หลายบริษัทในไทยเริ่มติดตั้งพลังงานหมุนเวียนโดยเฉพาะจากพลังงานจากแสงอาทิตย์ หรือ โซลาร์ มากขึ้น เพื่อควบคุมต้นทุนค่าไฟที่สูงขึ้นและเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนในองค์กร แต่เมื่อเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมขยับสูงขึ้นทุกปี โดยเฉพาะการลด Scope 2 แบบ Market-based หลายองค์กรพบว่าไฟจากโซลาร์ที่ผลิตได้จริงยังไม่เพียงพอกับเป้าหมาย จึงเกิดคำถามที่ได้ยินบ่อยมากว่า:

“ถ้าติดตั้งโซลาร์ อยู่แล้ว ยังต้องซื้อ REC อีกไหม? แล้วใช้ร่วมกันได้หรือเปล่า?”

คำตอบคือ ใช้ร่วมกันได้ และเป็นแนวทางที่หลายองค์กรขนาดกลาง–ใหญ่ทำเป็นเรื่องปกติ โดยเฉพาะบริษัทที่มีข้อจำกัดด้านพื้นที่ หรือมีความต้องการด้านพลังงานที่เพิ่มขึ้นตามการขยายธุรกิจ บทความนี้จะเล่าให้เห็นภาพว่า Solar กับ REC เสริมกันอย่างไร และควรระวังเรื่องใดบ้างก่อนรายงานผลต่อ Head Office

REC คืออะไร และเกี่ยวข้องกับ Solar อย่างไร

Renewable Energy Certificate (REC) คือเอกสารยืนยันว่าไฟฟ้า 1 MWh ถูกผลิตจากพลังงานหมุนเวียนจริง ซึ่งองค์กรสามารถใช้เพื่อลด Scope 2 แบบ Market‑based ได้ตามมาตรฐานสากล เช่น GHG Protocol และ RE100

ถ้าองค์กรติดตั้ง Solar ด้วยตนเอง ปริมาณไฟฟ้าที่ผลิตและใช้ภายในอาคารสามารถนับเป็นพลังงานหมุนเวียนได้ทันทีโดยไม่ต้องพึ่ง REC แต่ผลจากการติดตั้ง Solar จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงดังนี้

1) kWh ที่ซื้อจากการไฟฟ้าลดลงอย่างเห็นได้ชัด

ในหลายโรงงาน ปริมาณ kWh ที่ต้องซื้อจากสายส่งลดลงได้ตั้งแต่ 20–50% ขึ้นกับขนาดระบบและรูปแบบโหลด ทั้งนี้ทางบริษัทจะต้องแสดงเหตุผลและหลักฐานของการลดลงของการใช้ไฟฟ้าเช่นเดียวกัน

ทำไม Solar อย่างเดียวถึงไม่พอสำหรับเป้าหมายด้านพลังงานสะอาด

ถึงแม้การติดตั้งระบบ Solar จะช่วยประหยัดค่าไฟในระยะยาว แต่การใช้พลังงานแสงอาทิตย์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ตอบโจทย์ทุกองค์กรเสมอไป เนื่องจากมีข้อจำกัด เช่น

• พื้นที่ติดตั้งไม่เพียงพอสำหรับปริมาณโหลดของโรงงาน
• สภาพอากาศและฤดูกาลทำให้ Solar ผลิตไฟไม่สม่ำเสมอ
• บริษัทมีเป้าหมาย RE สูงขึ้นทุกปี โดยเฉพาะเครือข่ายบริษัทข้ามชาติ
• ต้องการเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนแบบ 100% ในเวลาอันสั้น

ด้วยเหตุผลเหล่านี้ REC จึงถูกใช้เพื่อปิดช่องว่าง (Gap) ของปริมาณพลังงานสะอาดที่ระบบ Solar ผลิตไม่เพียงพอในแต่ละปี

ถ้าใช้ Solar แบบ PPA แล้วต้องการใช้ REC เพิ่ม ต้องทำอย่างไร

หลายบริษัทเลือกติดตั้ง Solar ผ่าน PPA แทนการลงทุนเอง แต่ต้องการสิทธิ Energy Attribute สามารถศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมได้ตามสัญญา PPA ว่ามีการระบุสิทธิ Energy Attribute ไว้อย่างไร

• หากสัญญาระบุว่า Attribute เป็นของผู้ใช้ไฟ

  บริษัทสามารถรายงานการใช้พลังงานหมุนเวียนได้ โดยสามารถแนบหลักฐานเป็นสัญญาการซื้อขายไฟดังกล่าวเพื่อยืนยัน แต่ทั้งนี้เงื่อนไขสำหรับการแสดงหลักฐานนั้นแตกต่างกันไปตามแต่ละบริษัท หากบริษัทต้องการใบรับรองอย่างเป็นทางการ ก็สามารถขอขึ้นทะเบียน REC เพิ่มเติมได้เช่นกัน

• หากองค์กรต้องการขึ้นทะเบียน REC จาก Solar ที่เป็นของนักลงทุน

  ต้องเริ่มจากการเจรจากับผู้ลงทุน เพราะกรรมสิทธิ์ของโรงไฟฟ้าเป็นของนักลงทุนตามกฎหมาย เงื่อนไขในการลงทะเบียน REC ระบุชัดเจนว่าต้องดำเนินการโดยเจ้าของโครงการ หรือมอบอำนาจให้ผู้อื่นดำเนินการแทน ซึ่งต้องมีเอกสารเพื่อใช้ยืนยันด้วยเอกสารที่ต้องเตรียมมักประกอบด้วยข้อมูลโครงการ เอกสารยืนยันความเป็นเจ้าของ และอาจมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมตามขนาดของโครงการหากไม่ได้ระบุไว้ล่วงหน้าในสัญญา PPA นอกจากนี้หากต้องการนำ REC ออกมาเป็น Certificate หรือต้องการ Redemption จำเป็นต้องมีค่าดำเนินการต่างๆเกิดขึ้นเพิ่มเติมเช่นกัน